Balgam Nedir?
Sağlıklı bir insan saatte yaklaşık 360 litre hava solur. Bu hava akciğerlerimize girerken, birçok toz partikülü ve mikroorganizma da bronşlarımıza ulaşır. Çeşitli savunma mekanizmaları bunların bronşlarımızda iltihaba yol açmadan elimine edilebilmesini sağlar. Bu savunma mekanizmalarından en önemlilerinden bir tanesi bütün bronşumuzun sekresyonla kaplı olmasıdır. Dışarıdan hava yoluyla bronşlarımıza gelen yabancı cisimler, bu sekresyona yapışırlar ve daha ileri gidemezler. Yine bronşlarımızı kaplayan hücrelerin üzerinde yer alan titrek tüycükler, bu sekresyonu yukarı doğru ilerletir. Yürüyen merdiven gibi bir hareket sağlayan bu titrek tüycükler, sekresyonları dakikada 4-10 ml hızla hareket ettirir. En sonunda boğazımıza kadar ulaşan sekresyonlar, yutularak midemizdeki asit tarafından parçalanır.

Normal bireylerde, günlük ortalama 10 ml (iki çay kaşığı) sekresyon oluştuğu kabul edilir (vücut ağırlığına göre 0.1-0.3 ml/kg).

Ancak bazı durumlarda, bronşlarımızın ürettiği sekresyonların miktarı artar ve normalde az miktarda olduğu için farkına varmadığımız bu sekresyonlar, öksürüğe ve balgam şeklinde şikayete yol açacak miktara ulaşır.

Öksürük ve balgam birlikte değerlendirilmesi gereken iki belirtidir. Sıklıkla genize doğru olan akıntıyı kuvvetli bir öksürük olmaksızın, boğaz temizlercesine çıkaran kimselerin ifadesi böyle olabilir.

Günlük çıkarılan balgamın rengi, kokusu, miktarı kimi hastalıkları düşündürebileceği gibi, tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde de yardımcı olabilir. Özellikle erişkinlerde balgamın renginin sarı-yeşile dönmesi iltihap ve infeksiyon varlığını akla getirir. Bol miktarda pembe renkli, köpüklü balgam, akciğer ödemine (özellikle kalp yetmezliğine bağlı akciğerde ani sıvı göllenmesi) işaret edebilir.

Beyaz veya gri renkli balgam şikayeti çoğunlukla gripal infeksiyonların belirtisidir. Astım hastaları da az miktarda, zor çıkan şeffaf beyaz renkte balgam çıkarırlar. Kanlı balgam, önemli bir hastalığın belirtisi olabilir. Sigara içen bir kişide kanlı balgam olduğunda, mutlaka en kısa zamanda bir Göğüs Hastalıkları Hekimine başvurmalıdır.

Balgamın rengi gibi kokusu da önemlidir. Aniden fazla miktarda çıkarılan kötü kokulu balgam, akciğerde absesi#8217;nin belirtisi olabilir.

Çıkarılan balgamın miktarı da bazı hastalıklara teşhis koymada hekime yardımcıdır. Örneğin bronşektazi denilen hastalıkta, hastaların 24 saatte bir su bardağından fazla sarı-yeşil renkli balgam çıkarması tipiktir. Buna karşılık nadir bir akciğer kanseri tipinde hastalar, litrelerce beyaz, şeffaf renkte balgam çıkarabilirler.